ABD Rus Dizeline İzin Verdi, Rusya Bir Günlük Talep Kadarına İzin Verdi

Cuma günü Başkan Trump, Rusya'nın piyasaya 4,8 milyon tona kadar dizel vereceğini duyurdu. Birkaç saat içinde ABD Hazinesi bunun önündeki yaptırımı kaldırdı.

Cumartesi günü Moskova kendi kapısını açtı. Ama yalnızca 500 bin ton için.

İki başkent aynı anlaşmayı farklı ölçekte uyguluyor. Vadeli piyasa cuma günü büyük olanını fiyatladı.

Washington İzin Verdi, Moskova Sınır Koydu

Trump, Putin'le telefon görüşmesinin ardından takvimi kendisi açıkladı: hemen 300 bin ton, kasımda 500 bin ton, ardından 1 milyon ton ve rafinerilerin durumuna bağlı olarak 3 milyon ton daha.

Trump gerekçesini aynı paylaşımda yazdı: "Lower prices for Americans, especially our Great Farmers, Ranchers, and Truckers, is my Greatest Priority." — "Amerikalılar, özellikle çiftçilerimiz, hayvancılarımız ve kamyoncularımız için düşük fiyat en büyük önceliğim."

Rus hükümeti 10 Ekim'de yasağı kısmen kaldırdı. TASS'ın aktardığı karara göre şirketler şimdilik 500 bin ton için yabancı alıcılarla sözleşme yapabiliyor.

Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak'ın TASS'a verdiği takvim daha ölçülü: ekimde 300 bin, kasımda 500 bin, aralıkta 1 milyon ton. Ayda 3 milyon ton yalnızca ileri bir tarih için anılıyor.

Lisans Neyi Kapsıyor, Neyi Kapsamıyor

Hazine'nin aracı bir beyan değil, işlem: 135 numaralı Genel Lisans. Rus menşeli dizelin satışı, taşınması, boşaltılması ve ABD'ye ithalatı 7 Nisan 2027'ye kadar serbest.

Lisans bir sınır da koyuyor. Ödeme Rusya Merkez Bankası'nın, Ulusal Varlık Fonu'nun ya da Maliye Bakanlığı'nın ABD'deki hesaplarına bağlanamıyor.

ABD 2022'den beri Rus petrol ürünü ithal etmiyor. Lisans bunu mümkün kılıyor, ama kimseyi almaya zorlamıyor ve Rusya'yı satmaya zorlamıyor.

Rusya temmuzdan beri üreticilerin dizel ihracatını yasaklıyor. Ukrayna saldırıları rafinerileri vurdu; IEA'ya göre Rus dizel üretimi yaklaşık %30 düştü. Yasak 30 Eylül'de 31 Ekim'e uzatılmıştı.

Hazine'nin imzası Rusya'ya satma izni vermedi. Dünyadaki alıcılara alma izni verdi.

Tonu Varile Çevirince Arz Küçülüyor

Ton, piyasanın kullandığı birim değil. EIA'nın çevrim katsayısıyla bir ton dizel 7,46 varil ediyor; ABD'nin son haftadaki dizel tüketimi günde 3,65 milyon varil.

Belirleyici sayı lisansın süresi değil, Rus rafinerilerinin üretebildiği miktar.

Vadeli Piyasa Trump'ın Sayısını Fiyatladı

DTN'nin verisine göre ön ay dizel vadelisi cuma günü 22,71 sent düşüşle galonu 4,73 dolardan kapandı. Bu, varil başına yaklaşık 9,5 dolarlık bir düşüş.

Ham petrol aynı gün neredeyse hiç hareket etmedi: Brent 28 sent, WTI 21 sent geriledi. Düşüşü taşıyan şey petrol değil, rafineri ürünü oldu.

Rusya'nın 500 bin tonluk kararı piyasa kapandıktan sonra, cumartesi geldi. Pazartesi açılış, fiyatın Trump'ın 4,8 milyon tonunu mu, Moskova'nın 500 bin tonunu mu esas aldığını gösterecek.

Rafineriler dizeli ham petrolden pahalı satarak kazanıyor; dizel düşüp ham petrol yerinde kalınca bu fark daralıyor. PBF, Marathon Petroleum ve Valero bu yüzden aynı yöne gitti.

Grafik canlıdır ve bugünden geriye sayar; dizel fiyatına duyarlı büyük bir ABD rafinerisinin seyrini izlemek için buradadır.

Yaptırım Yasası ve Kiev'in İtirazı

Trump 18 Eylül'de Rusya'ya yönelik geniş bir yaptırım yasası imzalamıştı. Yasa, Rus petrol ve gazının en büyük beş alıcısına %100'e kadar gümrük vergisi yolunu açıyor; AP, yeni anlaşmanın ekimde beklenen yaptırımları belirsizleştirdiğini yazdı.

Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy kararı Putin'e verilmiş bir hediye olarak niteledi: "Gifts to Putin will not bring peace or any benefit to the civilized world." — "Putin'e verilen hediyeler barış getirmez, uygar dünyaya da fayda sağlamaz."

Bu, son üç haftadaki dizel hikâyesinin üçüncü adımı: önce ihracat yasağı tehdidi, sonra G7 stok salımı, şimdi Rus dizeli. Üçünün hedefi aynı: 3 Kasım seçiminden önce pompa fiyatı.

Geniş piyasa dizeldeki düşüşten etkilenmedi; S&P 500 cuma günü %0,59 yükselişle haftayı kazançla kapattı. Grafik canlıdır ve bugünden geriye sayar.

Okur İçin Ne Anlama Geliyor

• Piyasa cuma günü Trump'ın 4,8 milyon tonunu fiyatladı; Rusya'nın yasal olarak açtığı miktar şimdilik bunun yaklaşık onda biri.
• Dizel fiyatındaki her düşüş rafineri marjını daraltır; PBF, Marathon ve Valero bu yüzden ham petrolden daha hassas.
• İzlenecek tarih 31 Ekim: Rusya yasağı uzatırsa ya da kasım için yeni kota vermezse, cuma günkü düşüş geri alınabilir.
• Tezi bozacak risk Rus rafinerileri: Ukrayna saldırıları sürerse ayda 3 milyon ton yalnızca bir söz olarak kalır.

Yakıt fiyatının genel fiyat düzeyine nasıl geçtiğini Enflasyon Nedir? rehberinde anlattık.

Künye: Lisansın kapsamı ve süresi ABD Hazinesi'nin (OFAC) yayımladığı 135 numaralı Genel Lisans metninden alındı. Rus hükümetinin kararı ve Novak'ın takvimi TASS'tan, Trump'ın açıklaması ve yaptırım yasası AP'den, vadeli fiyatlar DTN'den, rafineri hisseleri Benzinga'dan, ton-varil hesabı EIA katsayısıyla Energy News Beat'ten aktarıldı. Yasağın 800 bin varillik etkisi CNN'e dayanıyor ve tek kaynaklı.