Sanders Ulusal Veri Merkezi Yasağı İstedi, S&P 500 %4,4 Düştü

Seçimden sonraki ilk gün Wall Street parayı çip şirketlerinden büyük bulut şirketlerine taşıdı. İkinci gün kimse kalmadı. S&P 500 perşembeyi %4,4, Nasdaq Bileşik %5,5 düşüşle kapattı; Dow 1.800 puanın üzerinde kaybetti.

AP'ye göre bu, S&P 500'ün Nisan 2025'teki gümrük vergisi şokundan bu yana en sert düşüşü. Philadelphia Yarı İletken Endeksi kapanışa yakın %11 civarında ekside işlem gördü ve Mart 2020'den bu yana en kötü gününe gidiyordu.

Satışın tetikleyicisi bir sosyal medya mesajıydı. Senatör Bernie Sanders, Alexandria Ocasio-Cortez ile yedi ay önce bir veri merkezi moratoryumu sunduklarını, seçim gecesi 44 topluluktan 43'ünün yerel bir moratoryuma oy verdiğini yazdı. Mesaj büyük harflerle bitiyordu: "NATIONAL DATA CENTER MORATORIUM NOW" — "Hemen ulusal veri merkezi moratoryumu."

Rotasyon İkinci Gün Genel Satışa Döndü

4 Kasım'da tablo ikiye ayrılmıştı. S&P 500 %1,6 yükseldi, çip endeksi %3,1 düştü; Microsoft ve Amazon yükselenler arasındaydı. Okuma şuydu: veri merkezi harcaması yavaşlarsa harcayan kazanır, satan kaybeder.

Perşembe bu ayrım çöktü. Yahoo Finance'in gün ortası verisine göre Microsoft, Amazon ve Alphabet de 140-170 milyar dolar arası piyasa değeri kaybetti. Fortune'a göre ABD hisseleri toplamda yaklaşık 3 trilyon dolar eridi.

Hisse kayıpları Fortune'un 15.41 New York verisidir, endeksler kapanıştır. AMD ve Micron yaklaşık %15, Nvidia yaklaşık %9 geriledi. Yahoo Finance'in aktardığı Vanda Research verisine göre bireysel yatırımcılar 14.58'e kadar 358 milyon dolar net sattı; bu, 17 Mart 2020'den bu yana en büyük günlük satış.

Sanders'ın İstediği ile Elindeki Araç

Çağrının yasal karşılığı mart ayından beri var. AP'nin 25 Mart tarihli haberine göre Sanders ve Ocasio-Cortez'in tasarısı, ulusal güvenceler yürürlüğe girene kadar ABD'de yeni veri merkezlerini durdurmayı öngörüyor. AP o gün tasarının iki kanatta da ilerlemesinin beklenmediğini yazmıştı.

Kip ayrımı burada önemli. Sanders'ın mesajı bir talep, tasarı ise bir niyet; ikisi de bağlayıcı değil. Yeni Kongre 3 Ocak'ta toplanacak ve her yasa Trump'ın imzasına gidecek; Trump'ın görevi Ocak 2029'a kadar sürüyor.

Bağlayıcı araçlar eyalette ve belediyede duruyor. Seçim gecesi kabul edilen yerel yasaklar yürürlüğe giriyor. Teksas'ın yeni valisi Gina Hinojosa, yasa çıkana kadar tüm veri merkezi onaylarını durduracağını söylemişti ve 19 Ocak'ta göreve başlıyor.

2028 Kapasitesinin Hesabı

Piyasa bu çağrıyı bir siyaset haberi olarak okumadı. Bir sipariş defteri haberi olarak okudu.

StockTitan'ın aktardığı 4 Kasım tarihli J.P. Morgan notunda Michael Cembalest, 2027'de devreye girecek 37 gigavatın %75'inin zaten inşaatta olduğunu yazdı. Yeni valilerin sınırları bu yılı etkilemiyor, risk bir sonraki yılda toplanıyor.

Çip üreticisi için önemli olan son satır. Bir binaya konacak çip, bina elektriğe bağlanmadan aylar önce sipariş edilir. Bu yüzden 2028 kapasitesindeki bir kayma, 2027 siparişlerine yansır ve bugünkü değerlemenin dayandığı büyüme hızını keser.

Grafik bugünden geriye üç ayı gösterir; perşembe kaybı, ekim zirvesinden süren düşüşün en sert günü. AP'nin gün içi verisine göre Nasdaq Bileşik, geçen ay kırdığı rekorun %11 altına indi.

Tabloya Uymayan Taraf

Her sinyal aynı yönü göstermiyor. 10 yıllık faiz %4,90'dan %4,84'e geriledi; piyasa korkuyu bir faiz şoku olarak değil, büyüme riski olarak fiyatladı. AppLovin ise güçlü bilanço sonrası AP'nin gün içi verisine göre %29 yükseldi.

Sektör de geri adım attı. OpenAI aynı gün yerel topluma söz hakkı ve enerji maliyetini kendisinin üstlenmesini öngören bir taahhüt metni yayımladı. Ulusal yasak çağrısını ise Demokratlar arasında bile herkes desteklemiyor; Senatör John Fetterman mart ayında fikre karşı çıkmıştı.

Okur İçin Ne Anlama Geliyor

• Piyasa 2028 kapasitesindeki kaymayı fiyatladı; 2027'nin %75'inin inşaatta olduğunu fiyatlamadı ya da güvenilir bulmadı.
• En açık hisseler, siparişi büyümeye bağlı olan çip ve ekipman şirketleri ile Teksas'taki elektrik üreticileridir; bulut şirketleri rotasyonun sağladığı korumayı ikinci gün kaybetti.
• İzlenecek tarihler 3 Ocak'ta yeni Kongre ve 19 Ocak'ta Teksas'ta yeni valinin ilk kararlarıdır; Hinojosa sözünü kararnameye çevirirse 2028 riski somutlaşır.
• Tezi bozacak risk şudur: yerel yasaklar başka eyaletlerde kapasiteyi artırırsa toplam gigavat değişmez, yalnızca yer değiştirir.

Bu yazı AP'nin 5 Kasım kapanış haberine ve 25 Mart tarihli tasarı haberine dayanıyor. Gün içi hisse kayıpları Fortune'un 15.41 New York verisidir. J.P. Morgan'ın kapasite hesabı StockTitan'ın aktarımından, bireysel yatırımcı verisi Yahoo Finance'in aktardığı Vanda Research'ten alındı. Sanders'ın mesajı CNBC'nin aktarımıyla doğrulandı; bazı hisselerin kesin kapanış oranları yayın anında doğrulanamadı.