Teknik Görüşler: AL, TUT ve SAT Ne Demek?

Teknik analiz ekranındaki her kartın başında tek bir kelime durur: AL, TUT ya da SAT. Tek kelime bir emir gibi okunur ("şimdi hepsini al", "şimdi hepsini sat") ama kastettiği bu değildir. Kelime, altındaki planın özetidir; plan ise her zaman üç soruya cevap verir: nereden alınır, nerede satılır, nerede vazgeçilir.

Üç Görüş, Tek Tabloda

AL: Bölgede Alım Planı

AL, "fiyat ne olursa olsun şimdi al" demek değildir. Plan bir alım bölgesi verir; bu tek bir fiyat değil, bir aralıktır. Fiyat bölgenin üstündeyse plan onu kovalamaz, geri çekilmeyi bekler. Fiyat stopun altına inerse plan bozulur.

İlk hedef, bölgenin tepesinden stopa kadar olan riskin en az 1,5 katı uzaklıkta seçilir. Daha yakın bir hedef varsa görüş AL olmaz; ödül riski karşılamıyordur.

Kademeli mi, Tek Seferde mi?

İkisi de plana aykırı değildir; fark riskin nasıl ölçüldüğündedir.

• Tek Seferde: Bölgenin herhangi bir yerinden bir kerede alınır. Risk en kötü hâliyle, bölgenin tepesinden stopa kadar hesaplanır.
• Kademeli: Alım bölgeye yayılır (bir kısmı üst uçta, kalanı alt uca doğru). Ortalama maliyet düşer, stopa uzaklık kısalır. Bedeli şudur: fiyat alt uca inmeden dönerse pozisyon yarım kalır.

Hangi yol seçilirse seçilsin tutarı belirleyen şey stop mesafesidir. Ayrıntı: Risk Yönetimi

Pozisyon Zaten Varsa

Pozisyon taşınır, stop vazgeçme noktası olarak izlenir. Hedefler tek bir satış yeri değil, kâr almanın duraklarıdır. Yaygın bir yöntem, ilk hedefte bir kısmını satıp kalanı sonraki hedefe taşımaktır: kârın bir bölümü kesinleşir, yükselişin devamından da pay kalır.

TUT: Bekle Ama Satma

TUT iki farklı durumu anlatır: göstergeler birbirini tutmuyordur ya da trend sağlamdır ama fiyat alım bölgesinden uzaktır. İkisinde de ortak cevap aynıdır: yeni alım için acele yok, satış için de gerekçe yok.

• Pozisyonun Yoksa: Bölge verilmişse fiyatın oraya gelmesi ve teyit beklenir: bölgede tutunan bir kapanış, ortalamanın üstünde hacim. Bölge yoksa listelenen destek ve dirençler izlenir.
• Pozisyonun Varsa: TUT satmak demek değildir. Stop verilmişse o seviye, verilmemişse en yakın destek izlenir. Aşağı kırılırsa görüş SAT'a dönebilir.

SAT: Yeni Alım Yok, Tepkide Azalt

SAT görüşünde alım bölgesi ve stop yayımlanmaz; çünkü plan bir alım planı değildir. Hedef diye listelenen seviyeler, fiyatın tepki verirse takılabileceği dirençlerdir.

• Pozisyonun Yoksa: Yeni alım yapılmaz. SAT bir açığa satış önerisi de değildir. Alım için görüşün TUT'a ya da AL'a dönmesi, yani fiyatın ortalamaları geri alması beklenir.
• Pozisyonun Varsa: SAT, "hepsini hemen sat" demek değildir. Plan, fiyatın dirençlere yükseldiği tepkileri pozisyonu azaltma fırsatı olarak görür. Çıkış da kademeli olabilir: ilk dirençte bir kısmı, sonrakinde kalanı.

Ne kadarının satılacağını ekran bilemez; bunu senin maliyetin, pozisyonun portföydeki ağırlığı ve vergi durumun belirler. Yurt dışı hisse kazancı beyana tabidir, satışın zamanlaması vergiyi değiştirebilir. Ayrıntı: Yurt Dışı Hisse Vergisi

Görüş Neden Kolay Değişmez

Görüş her yayında gözden geçirilir ama somut bir tetik olmadan değişmez:

• bir hareketli ortalamanın kırılması ya da geri alınması,
• fiyatın stopun altına inmesi,
• alım bölgesinin yeniden kurulması.

Tek günlük sert bir hareket görüşü çevirmez. Göstergeler günlük kapanışlardan hesaplanır; plan gün içi al-sat için değil, günlük grafiği okuyanlar için yazılır. Görüşün bir yayından ötekine sık sık dönmesi planı değil gürültüyü izlemek olurdu.

Bu yazı bir yöntem anlatımıdır. Yatırım Tavsiyesi Değildir.