ABD İhracat Kuralının Askısını Uzattı, Çin Nadir Toprak Askısını Uzatmadı

ABD ile Çin arasındaki ticaret ateşkesinin iki yazılı ayağı var ve 10 Kasım'a iki gün kala ikisi farklı yerde duruyor. ABD Ticaret Bakanlığı'na bağlı Sanayi ve Güvenlik Bürosu (BIS), 5 Kasım'da kendi askısını 10 Ocak 2027'ye uzatan kuralı yayımladı.

Çin ise Ekim 2025'te ilan ettiği nadir toprak kurallarının askısını uzatan bir bildirim yayımlamadı. Askıyı kuran metin, kuralları açıkça 10 Kasım 2026'ya kadar durduruyor.

Ateşkes İki Ayrı Belgeye Dayanıyor

Çin 9 Ekim 2025'te altı duyurudan oluşan bir denetim paketi açıkladı. Paket nadir toprak işleme ekipmanını, ilgili teknolojiyi, bazı ağır nadir toprakları ve lityum pil malzemelerini kapsıyordu.

Ekim sonundaki Trump-Şi görüşmesinin ardından Pekin 7 Kasım 2025'te paketin tamamını bir yıllığına askıya aldı. ABD de 10 Kasım 2025'te bağlı şirket kuralını askıya aldı. Bu kural, kara listedeki bir şirketin %50 ya da daha fazlasına sahip olduğu yan kuruluşlara da aynı kısıtlamayı uyguluyor.

Caixin'e göre kural yaklaşık 20 bin Çinli şirketi kapsıyordu. Baker McKenzie'nin notuna göre BIS'in yeni metni 9 Kasım'da Federal Register'da yayımlanacak; kural geri çekilmedi, askıda kalıyor.

Pekin Ne Söyledi, Ne Yazmadı

Hazine Bakanı Scott Bessent 23 Eylül'de ateşkesin 10 Ocak 2027'ye uzatıldığını açıkladı. Çin Ticaret Bakanlığı 28 Eylül'de ticari düzenlemelerin aynı tarihe uzatıldığını doğruladı.

Açıklama nadir topraktan da, hangi duyurunun değiştiğinden de söz etmedi. Çin'de askıyı kuran şey numaralı bir duyuru ve onu değiştiren yeni bir duyuru yok. 3-8 Kasım arasında yayımlanan hukuk ve sektör notları aynı tespiti yapıyor.

Askı biterse Pekin saatiyle 11 Kasım'ın ilk dakikasından itibaren %0,1 kuralı, ekipman ve teknoloji denetimleri yeniden yürürlüğe giriyor. Nisan 2025'te yedi element için getirilen lisans zorunluluğu ise hiç askıya alınmamıştı.

Piyasa ateşkesi tek bir anlaşma olarak okudu. Hukuk açısından iki ayrı belge var ve yalnızca biri yenilendi.

Yüzde 0,1 Eşiği Nasıl Çalışıyor

Pillsbury'ye göre bu, Çin'in ABD'deki asgari içerik kuralını örnek alan ilk sınır ötesi düzenlemesi. Ürün Çin dışında üretilse bile içindeki Çin kaynaklı nadir toprak eşiği aşıyorsa satışı Pekin'in iznine bağlanıyor.

Mıknatıs çoğu üründe fiyatın küçük bir parçası, ama eşik o kadar düşük ki bu küçüklük koruma sağlamıyor. Kuralın gücü yüksek oranlardan değil, neredeyse her ürünü yakalayan düşük eşikten geliyor.

Lisans rejiminin bedeli fiyatlarda görülüyor. Aktarımlara göre Ekim'de yüksek saflıkta galyumun kilogramı Batı'da 1.800 doları aşarken Çin'de 245 dolardı; fark yedi kattan fazla. Galyum 2023'ten beri Çin'de lisansa bağlı.

Bir Yılın Takvimi

Sektörde yaygın beklenti Pekin'in son anda bildirim yayımlaması. Konuyu izleyen bir Substack yazarı durumu şöyle özetledi: "Everyone expects a notice. Nobody has seen one." — "Herkes bir bildirim bekliyor. Kimse görmedi."

Fiyatlar da riski küçük görüyor. MP Materials 6 Kasım'da %4,95 yükselip 35,41 dolara, USA Rare Earth %10,85 yükselip 8,23 dolara çıktı. Kaynaklar bu hareketi doğrudan 10 Kasım tarihine bağlamıyor ve MP hâlâ 76,80 dolarlık zirvesinin yarısının altında.

Aynı hafta geniş piyasayı veri merkezi siyaseti ve faiz belirledi. Aşağıdaki grafik, Nasdaq 100 fonunun bugünden geriye bir aylık seyrini gösteriyor.

Okur İçin Ne Anlama Geliyor

• Piyasa ateşkesin bütünüyle uzadığını fiyatlıyor; Çin tarafında uzatmanın henüz yazılı olmadığını fiyatlamıyor.
• Askı biterse en doğrudan etkilenecekler, ürününde Çin kaynaklı mıknatıs bulunan üreticiler; Seagate ve Western Digital 2025'teki mıknatıs uyarılarında adı geçen şirketlerdi.
• İzlenecek an Pekin saatiyle 11 Kasım 00:00, yani New York'ta 10 Kasım 11:00; aynı sabah 08:30'da Ekim enflasyon verisi de açıklanıyor.
• Tezi bozacak risk, Çin'in son anda numaralı bir duyuru yayımlaması; o durumda boşluk bir günde kapanır ve tedarik riski yönetimi yeniden 10 Ocak'a ertelenir.

Künye: BIS uzatmasının tarihi ve kapsamı Baker McKenzie, Thompson Hine ve Reed Smith'in 5-6 Kasım tarihli notlarına dayanıyor. Çin'in askı metni ve kapsamı Pillsbury'nin Kasım 2025 notundan alındı. Bağlı şirket kuralının kapsadığı şirket sayısı Caixin'e aittir. Çin'den yeni bildirim çıkmadığı tespiti 3-8 Kasım tarihli sektör yayınlarına dayanıyor. Galyum fiyatları Rare Earth Exchanges'e atfen yapılan aktarımlardan, hisse fiyatları 6 Kasım kapanışından alındı.